वासिङ्टन डिसी । अमेरिका र इरानबिच भएको दुई हप्ते युद्धविराम कार्यान्वयनमा आशङ्का उब्जिएपछि विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्य बिहीबार फेरि बढेको छ। पश्चिम एसियाका प्रमुख तेल उत्पादक क्षेत्रहरूबाट आपूर्ति पूर्ण रूपमा सुचारु हुन नसक्ने लगानीकर्ताहरूको चिन्ता र रणनीतिक रूपमा महत्त्वपूर्ण स्ट्रेट अफ होर्मुजमा जारी प्रतिबन्धका कारण तेलको मूल्यमा वृद्धि देखिएको हो।
बिहीबार बिहान ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य प्रति ब्यारेल २.६ डलरले बढेर ९७.३५ डलर पुगेको छ भने अमेरिकी वेस्ट टेक्सस इन्टरमिडिएट (डब्लुटिआई) ३.०२ डलरले बढेर ९७.४३ डलर कायम भएको छ। अघिल्लो कारोबार सत्रमा युद्धविरामको खबरसँगै दुवै बेन्चमार्क मूल्य १०० डलर मुनि झरेका थिए।
विशेष गरी डब्लुटिआईमा अप्रिल २०२० पछिकै ठुलो गिरावट देखिएको थियो, किनकि बजारले युद्धविरामसँगै स्ट्रेट अफ होर्मुज खुल्ने अपेक्षा गरेको थियो। विश्वको कुल तेल आपूर्तिको झण्डै २० प्रतिशत हिस्सा ओगट्ने यो जलमार्गले इराक, साउदी अरब, कुवेत र कतार जस्ता खाडी मुलुकका तेललाई विश्व बजारसँग जोड्ने गर्दछ।
तर, इजरायलले बुधबार लेबनानमाथि गरेको भीषण आक्रमणले यो युद्धविरामको आयुमाथि नै प्रश्न खडा गरिदिएको छ। इजरायली हमलापछि इरानले अमेरिकासँगको स्थायी शान्ति वार्तालाई ‘औचित्यहीन’ भन्दै पछि हट्न सक्ने संकेत दिएको छ।
यसले गर्दा तेल ढुवानी गर्ने कम्पनीहरूले स्ट्रेट अफ होर्मुजबाट तत्काल आवतजावत सुरु गर्न मानेका छैनन्। उनीहरूले ढुवानी सुरु गर्नुअघि युद्धविरामका सर्तहरूबारे थप स्पष्टता खोजिरहेका छन्।
इरानी सञ्चारमाध्यमका अनुसार रिभोलुसनरी गार्ड्सको समन्वयमा माइनहरूबाट बच्न जहाजका लागि नक्सा र सुरक्षित मार्गहरू तोकिएका छन्। यद्यपि, विश्लेषकहरूले स्ट्रेट अफ होर्मुज अझै पनि जोखिममुक्त नभएको र यसको नियन्त्रण इरानकै तजबिजमा रहेको बताएका छन्।
स्ट्यान्डर्ड चार्टर्डका विश्लेषकहरूका अनुसार सुरक्षा डर, उच्च बीमा प्रिमियम र प्राविधिक अवरोधका कारण आगामी दुई हप्तामा यो मार्गबाट थप ऊर्जा आपूर्ति हुने सम्भावना न्यून छ।
यसैबिच, क्षेत्रीय तेल संरचनाहरूमाथिको खतरा अझै टरेको छैन। युद्धविराम घोषणा भएपछि पनि इरानले छिमेकी देशका तेल संरचनामा प्रहार गरेको सूचना बाहिर आएको छ। साउदी अरबको एउटा महत्त्वपूर्ण पाइपलाइन, जुन स्ट्रेट अफ होर्मुजलाई छल्न प्रयोग गरिन्थ्यो, त्यसमा इरानले आक्रमण गरेको छ।
यसका साथै कुवेत, बहराइन र संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) ले पनि मिसाइल र ड्रोन हमला भएको रिपोर्ट गरेका छन्। इजरायल र हिजबुल्लाहबिचको बढ्दो तनाव र ऊर्जा केन्द्रहरूमाथिको निरन्तर आक्रमणले गर्दा यो युद्धविराम टिकिरहनेमा ठुलो संशय पैदा भएको छ।
